Moment zdjęcia aparatu ortodontycznego to chwila, na którą Pacjenci czekają miesiącami, a często nawet latami. Widok prostych zębów i harmonijnego uśmiechu przynosi ogromną satysfakcję i stanowi zwieńczenie całego procesu terapeutycznego. W rzeczywistości jednak zdjęcie aparatu nie oznacza całkowitego zakończenia leczenia ortodontycznego. Rozpoczyna się wtedy niezwykle ważny etap, czyli retencja. To właśnie od niego w dużej mierze zależy, czy uzyskane efekty pozostaną stabilne przez wiele lat.

Skuteczne leczenie nie kończy się na ustawieniu zębów we właściwej pozycji. Równie istotne jest utrzymanie osiągniętych rezultatów i zapobieganie nawrotom wad zgryzu. Dlatego retencja jest obecnie traktowana jako integralna część kompleksowej terapii ortodontycznej.

Co to jest retencja?

Retencja to etap leczenia ortodontycznego mający na celu utrwalenie efektów osiągniętych podczas aktywnego przesuwania zębów. Jej zadaniem jest zapobieganie przemieszczaniu się zębów po zakończeniu terapii oraz umożliwienie stabilizacji tkanek otaczających uzębienie.

Podczas leczenia ortodontycznego dochodzi do przebudowy kości, więzadeł ozębnej oraz innych struktur odpowiedzialnych za utrzymywanie zębów w określonej pozycji. Choć po zdjęciu aparatu zęby wyglądają już prawidłowo, tkanki nadal potrzebują czasu, aby przystosować się do nowych warunków.

Organizm posiada naturalną tendencję do powrotu do wcześniejszego stanu. Zjawisko to określane jest mianem nawrotu ortodontycznego i może występować nawet wiele lat po zakończeniu leczenia. Właśnie dlatego stosowanie odpowiednich aparatów retencyjnych jest tak istotne.

Retencja nie jest dodatkowym elementem leczenia, który można pominąć. Stanowi ona nieodłączną część całego procesu terapeutycznego i ma bezpośredni wpływ na trwałość uzyskanych rezultatów.

Dlaczego zęby mają tendencję do przemieszczania się po leczeniu?

Wielu pacjentów zastanawia się, dlaczego zęby mogą się przesuwać mimo zakończonego leczenia ortodontycznego. Odpowiedź wynika z biologii organizmu.

Przez wiele miesięcy lub lat aparat ortodontyczny stopniowo przemieszczał zęby do nowych pozycji. Jednak tkanki otaczające korzenie zębów oraz struktury kostne nie stabilizują się natychmiast po zakończeniu terapii.

Dodatkowo przez całe życie na uzębienie oddziałują różne siły. Wpływ mają między innymi ruchy języka, napięcie mięśni warg i policzków, sposób połykania, gryzienie pokarmów, a także naturalne procesy starzenia się organizmu.

Z biegiem lat nawet osoby, które nigdy nie nosiły aparatu ortodontycznego, mogą zauważyć niewielkie zmiany w ustawieniu zębów. Jest to zjawisko fizjologiczne, które w przypadku pacjentów po leczeniu ortodontycznym wymaga szczególnej kontroli.

Retainer stały. Dyskretna ochrona efektów leczenia

Jednym z najczęściej stosowanych rozwiązań retencyjnych jest retainer stały. To cienki metalowy drut przyklejany do wewnętrznych powierzchni zębów, najczęściej w odcinku przednim.

Retainer jest całkowicie niewidoczny podczas uśmiechania się i mówienia, dzięki czemu nie wpływa na estetykę uzębienia. Jego zadaniem jest utrzymywanie zębów w ustalonej pozycji przez całą dobę bez konieczności angażowania pacjenta.

Najczęściej retainer stały zakładany jest na dolne siekacze, ponieważ właśnie ten obszar wykazuje największą tendencję do nawrotów po leczeniu ortodontycznym. W wielu przypadkach stosowany jest również w łuku górnym.

Do najważniejszych zalet retainera stałego należą:

• ciągłe działanie przez 24 godziny na dobę,
• brak konieczności pamiętania o zakładaniu aparatu,
• bardzo wysoka skuteczność stabilizacji,
• całkowita niewidoczność podczas codziennego funkcjonowania,
• możliwość wieloletniego użytkowania.

Pacjent powinien jednak pamiętać, że retainer wymaga szczególnie dokładnej higieny jamy ustnej. Obecność drutu utrudnia oczyszczanie przestrzeni międzyzębowych, dlatego konieczne jest regularne stosowanie nici dentystycznych, szczoteczek międzyzębowych lub irygatorów.

Retainer ruchomy – elastyczna forma retencji

Alternatywą dla retainera stałego są aparaty retencyjne ruchome. Najczęściej mają postać przezroczystych nakładek przypominających te wykorzystywane w leczeniu alignerowym lub klasycznych aparatów retencyjnych wykonywanych indywidualnie dla pacjenta.

Retainer ruchomy pozwala utrzymywać uzyskane efekty bez konieczności trwałego mocowania elementów do zębów. Pacjent samodzielnie zakłada aparat zgodnie z zaleceniami ortodonty.

Bezpośrednio po zakończeniu leczenia nakładki są zazwyczaj noszone przez większą część doby. Z czasem okres użytkowania może zostać ograniczony wyłącznie do godzin nocnych.

Dużą zaletą tego rozwiązania jest możliwość swobodnego zdejmowania aparatu podczas jedzenia i wykonywania zabiegów higienicznych. Ułatwia to utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej oraz zmniejsza ryzyko problemów związanych z gromadzeniem się płytki bakteryjnej.

Skuteczność retainera ruchomego zależy jednak od systematyczności pacjenta. Nieregularne noszenie aparatu może prowadzić do stopniowej utraty osiągniętych efektów.

Jak długo nosić retainer?